Zorgvastgoed: niet sloop of renovatie, maar opnieuw van waarde

Een groot deel van het zorgvastgoed in Nederland beschikt niet over een energielabel en is verouderd. De vraag of een gebouw gesloopt of gerenoveerd moet worden, is te beperkt gesteld. De werkelijke opgave is hoe zorggebouwen opnieuw geschikt gemaakt kunnen worden voor de manier waarop mensen vandaag willen wonen en samenleven. Dat vraagt om een andere insteek.

Verouderd, maar niet kansloos

Veel zorggebouwen uit de wederopbouwperiode zijn ontworpen voor een andere vorm van zorgverlening: gedeelde voorzieningen, beperkte flexibiliteit, een institutioneel karakter. Tegelijkertijd zijn deze gebouwen vaak robuust gebouwd, waardoor herontwikkeling mogelijk blijft.

De meeste winst zit in slimme transformatie: het combineren van renovatie, herprogrammering en gedeeltelijk nieuwbouw, waarbij duurzaamheid en gebruik samen worden aangepakt. Blijven optimaliseren binnen bestaande kaders is onvoldoende. De sleutel ligt in het verbinden van verduurzaming met de beweging naar andere woonvormen.

Dat betekent niet alleen het verbeteren van energieprestaties, maar ook het geschikt maken van gebouwen voor zelfstandiger wonen, ontmoeting en gemeenschap. Ontwerpen vanuit toekomstbestendig gebruik levert vastgoed op dat niet alleen energiezuinig is, maar ook op lange termijn waarde behoudt voor bewoners en samenleving.

Hillegom: nieuwbouw als antwoord op een verouderde locatie

Een concreet voorbeeld van die aanpak is het project Wonen met een Plus op de locatie van de voormalige Savioschool in Hillegom. Daar heeft Klimaatplein partner HEVO, samen met woningcorporatie Stek Wonen en zorgorganisatie Marente, gekozen voor nieuwbouw met slimme programmering op een vrijgekomen schoollocatie.

Het resultaat is een woonleefcomplex met 39 appartementen voor bewoners van 55 jaar en ouder. Van die 39 woningen zijn er 22 beschikbaar voor mensen met een intensieve, langdurige zorgvraag via een Volledig Pakket Thuis (VPT). De overige woningen zijn bestemd voor mensen zonder zorgvraag. Die mix is geen toeval: het gedachtengoed achter het project gaat uit van wederkerigheid, omzien naar elkaar en van betekenis kunnen zijn, als basis voor meer leefplezier.

Ontwerp dat ontmoeting mogelijk maakt

Het gebouw is zo ontworpen dat ontmoeting niet afgedwongen wordt, maar wel gefaciliteerd. De entreehal loopt door van de hoofdentree aan de Olympiaweg tot aan een aangrenzend park, waardoor het gebouw aan beide zijden verbonden is met de omgeving. Vanuit de centrale hal is een gemeenschappelijke ontmoetingsruimte direct bereikbaar, met een groot terras aan het park.

Op elke verdieping sluit het trappenhuis aan op een ontmoetingsruimte aan de parkgevel, waardoor ook de corridors royaal daglicht krijgen. De appartementen zelf zijn levensloopbestendig en zorg-toegankelijk, met balkons waarvan de borstwering laag genoeg is dat bewoners vanuit zittende positie naar buiten kunnen kijken.

Dat zijn details, maar ze vertellen iets over de ambitie: een gebouw dat niet alleen technisch voldoet, maar ook bijdraagt aan hoe mensen er willen leven.

Verduurzaming en gebruik als één opgave

Jessie Bekkers van Rooij, directeur bij HEVO: “De verduurzaming van zorgvastgoed gaat niet over sloop of renovatie, maar over transformatie. Het project in Hillegom laat zien wat er mogelijk is als verduurzaming niet als doel op zich wordt behandeld, maar als onderdeel van een bredere heroverweging van gebruik en waarde. Door een flexibele woonvorm te koppelen aan een toekomstbestendig ontwerp blijft het gebouw bruikbaar ook als de zorgvraag van bewoners verandert”.

Dat is de kern van wat zorgvastgoed nodig heeft: geen sloopbesluit en geen oppervlakkige renovatie, maar een helder antwoord op de vraag voor wie het gebouw er over twintig jaar nog moet zijn. Meer informatie over de ontwikkeling van duurzame geïntegreerde woonconcepten voor mensen met een zorg- en ondersteunings­vraag vind je hier >