Alternatieven voor aardgas: welke warmteopties heeft uw bedrijfspand?

Het realiseren van een duurzame, aardgasloze warmtevoorziening vraagt om aanpassingen in uw bedrijfspand. In bestaande gebouwen zijn meestal ingrepen nodig om alternatieven voor aardgas als nieuwe warmtevoorziening te kunnen gebruiken. Voor nieuwbouw geldt dat, bijvoorbeeld in een gemeentelijk warmteplan, vast wordt gelegd waar welke warmtevoorziening gebruikt kan worden.

De alternatieven voor aardgas zijn globaal in drie categorieën in te delen: all-electric concepten, warmtenetten en duurzamere brandstoffen. De bestaande infrastructuur, de aanwezigheid van eventuele warmtebronnen en de mogelijkheden in bestaande bedrijfsgebouwen zijn bepalend voor de keuzes die gemaakt worden.

All-electric verwarming

Voor het verwarmen van een kantoor of winkel kan een warmtepomp worden gebruikt. Deze zaken zijn van belang voor een geheel elektrische voorziening:

• Noodzakelijk is een goede isolatie van vloer, muren, dak en gevel, en overal dubbel HR++ of driedubbel glas.
• Gebruik een lagetemperatuurverwarmingssysteem (vloer- en/of wandverwarming).
• Een zonneboiler of een andere manier om water voor kranen en bedrijfsdouche extra te verwarmen.
• Eventueel infraroodpanelen voor plaatselijke bijverwarming.
• Zonnepanelen waarmee de extra benodigde elektriciteit (deels) zelf wordt opgewekt.

Een aandachtspunt hierbij is netcongestie: op steeds meer plekken in Nederland is het elektriciteitsnet vol, waardoor een zwaardere aansluiting voor een warmtepomp of extra teruglevering van zonnepanelen niet altijd direct mogelijk is. Informeer tijdig bij uw netbeheerder wanneer u all-electric wilt gaan.

Warmtenetten

Bij collectieve hogetemperatuurwarmte wordt:

• de reeds beschikbare warmte uit bijvoorbeeld industrieprocessen of geothermie hergebruikt,
• de warmte afgevangen en met behulp van een collectief systeem gebruikt voor verwarming van bedrijfsgebouwen,
• de HR-ketel vervangen door een warmteafleverset (met onder andere een warmtewisselaar).

Collectieve hogetemperatuurwarmtenetten zijn geschikt voor gebouwen die nog niet grondig zijn geïsoleerd.

Bij collectieve lagetemperatuurwarmte wordt:

• de reeds beschikbare warmte hergebruikt,
• de warmte afgevangen en middels een collectief systeem gebruikt voor verwarming van gebouwen,
• de cv-ketel vervangen door een aansluiting op een lagetemperatuurwarmtenet.

Voor lagetemperatuurwarmte zijn deze aanpassingen nodig:

• Goede isolatie van vloer, muren, dak en gevel, en overal dubbel HR++ of driedubbel glas.
• Een lagetemperatuurverwarmingssysteem (vloer- en/of wandverwarming).
• Een zonneboiler of een andere manier om water voor kranen en douche extra te verwarmen.

Nieuw sinds 2026: de Wet collectieve warmte

De Eerste Kamer nam eind 2025 de Wet collectieve warmte (Wcw) aan, die de oude Warmtewet uit 2014 vervangt en in 2026 gefaseerd in werking treedt. Deze wet verandert de spelregels voor warmtenetten wezenlijk: warmtebedrijven moeten voortaan voor meer dan 50% in publieke handen zijn (gemeenten, provincies), gemeenten krijgen meer regie over welke wijken of bedrijventerreinen op een warmtenet worden aangesloten via zogeheten “warmtekavels”, en er komen strengere eisen aan tarieven en verduurzaming. Overweegt u aansluiting op een warmtenet, dan is het goed om te weten dat uw gemeente hierin een grotere sturende rol krijgt dan voorheen.

Duurzamere brandstoffen

Biogas

Om een duurzame warmtevoorziening te krijgen, kan het gebruik van aardgas ook vervangen worden door duurzame gassen. Biogas is de duurzame variant van aardgas en wordt gemaakt via een vergistingsproces. Biogas heeft een andere verbrandingswaarde dan aardgas; wanneer het wordt opgewaardeerd naar aardgaskwaliteit, heet het groen gas. Biogas is hernieuwbaar.

Biomassa als brandstof: met belangrijke kanttekeningen

Pelletkachels, waarin geperste houtsnippers worden verbrand, zijn het zuinigst met hout vergeleken met andere houtkachels. Zo’n 85 procent van de energie uit hout wordt nuttig gebruikt voor warmte. Ter vergelijking: een open haard haalt slechts 10 procent, een hr-ketel op gas 92 procent en een warmtepomp op stroom tussen de 160 en 200 procent. Een warmtepomp veroorzaakt, in tegenstelling tot een pelletkachel, geen fijnstof.

Het gebruik van hout als brandstof kan tot minder CO2-uitstoot leiden dan verwarming op aardgas, mits de herkomst van de pellets in orde is (bijvoorbeeld het keurmerk “Better Biomass” voor snoeihout of zaagsel van houtverwerkende bedrijven). Toch is de positie van biomassa sinds 2018 flink veranderd, en dat is relevant als u dit overweegt voor uw bedrijfspand:

• De ISDE-subsidie voor pelletkachels en biomassaketels is per 1 januari 2020 definitief stopgezet, vanwege de fijnstofuitstoot. Dat subsidiebudget gaat sindsdien naar warmtepompen en isolatie.
• Ook binnen de SDE++ (de subsidieregeling voor grotere installaties) wordt de steun voor laagwaardige toepassingen van biomassa afgebouwd, en gelden sinds 2026 strengere Europese duurzaamheidseisen (RED-certificering) voor biomassa die nog wel subsidie ontvangt.
• De maatschappelijke en politieke discussie over de duurzaamheid van houtpellets (ontbossing, herkomst, fijnstof in de omgeving) is de afgelopen jaren flink opgelaaid.

Voor een bedrijfspand betekent dit dat een pelletkachel geen gesubsidieerde route meer is en dat het rendementsvoordeel goed afgewogen moet worden tegen fijnstof en duurzaamheids-bezwaren. Voor de meeste MKB-toepassingen is een warmtepomp inmiddels het voor de hand liggende alternatief.

Veelgestelde vragen

Krijg ik nog subsidie voor een pelletkachel of biomassaketel?
Nee, niet via de ISDE. Deze subsidie is per 1 januari 2020 definitief stopgezet vanwege fijnstofuitstoot. Voor warmtepompen en zonneboilers zijn juist meer subsidiemogelijkheden beschikbaar.

Wat verandert er met de Wet collectieve warmte voor mijn bedrijf?
Als uw bedrijfspand op een warmtenet is of wordt aangesloten, krijgt uw gemeente meer regie over welk warmtebedrijf de warmte levert en in welke wijk of op welk bedrijventerrein een warmtenet komt. Warmtebedrijven moeten bovendien voor meer dan de helft in publieke handen zijn. De wet treedt in 2026 gefaseerd in werking.

Is een warmtepomp altijd mogelijk voor mijn bedrijfspand?
Dat hangt af van de isolatiegraad van het gebouw en van de beschikbare netcapaciteit. Goede isolatie en een lagetemperatuurverwarmingssysteem (vloer- of wandverwarming) zijn nodig voor een efficiënte warmtepomp. Daarnaast kan netcongestie een zwaardere elektriciteitsaansluiting vertragen, dus informeer tijdig bij uw netbeheerder.

Is biomassa nog een duurzaam alternatief voor aardgas?
Beperkt. Biomassa kan CO2-neutraler zijn dan aardgas als de herkomst aantoonbaar duurzaam is, maar de subsidies zijn grotendeels afgebouwd en de fijnstofuitstoot en duurzaamheidsdiscussie maken het voor de meeste bedrijfspanden minder aantrekkelijk dan een warmtepomp.

Andere activiteiten dan verwarmen

Naast het verwarmen van een bedrijfspand wordt aardgas ook voor andere bedrijfsactiviteiten gebruikt. Lees deze bijdrage op het Klimaatplein voor nog meer manieren om aardgasloos te ondernemen >