Klimaatverandering raakt ook jouw bedrijf: wat kun je doen om je werknemers te beschermen?

Het klimaat verandert sneller dan verwacht, en dat heeft directe gevolgen voor de werkvloer. De Gezondheidsraad en de Wetenschappelijke Klimaatraad waarschuwen in een gezamenlijk advies dat groepen Nederlanders, waaronder werknemers, onvoldoende beschermd zijn tegen toenemende gezondheidsrisico’s door klimaatverandering. Voor ondernemers is goede zorg niet alleen een plicht, maar ook een bedrijfsbelang.

Hittestress: de onzichtbare productiviteitskiller

Stijgende temperaturen raken werknemers dubbel. Overdag werken in toenemende hitte leidt tot concentratieverlies, vermoeidheid en een hoger risico op ongelukken. ’s Nachts koelen steeds meer woningen onvoldoende af, waardoor werknemers uitgeput aan hun werkdag beginnen. Onderzoek laat zien dat de slaapkwaliteit bij temperaturen boven 25 graden fors afneemt. Het resultaat: meer ziekteverzuim, lagere productiviteit en op langere termijn serieuze gezondheidsklachten zoals hart- en vaatziekten en nierproblemen.

Buitenwerkers in de bouw, landbouw, logistiek en groenvoorziening lopen het grootste risico. Maar ook kantoorpersoneel in slecht geïsoleerde of slecht geventileerde gebouwen krijgt er steeds meer mee te maken. Daarnaast waarschuwen de raden voor toenemende blootstelling aan uv-straling (met huidkanker als groeiend risico voor buitenwerkers), zomersmog en nieuwe infectieziekten.

Wat kunnen werkgevers doen? Lessen uit het buitenland

In landen als Spanje, Australië en de Golfstaten is werken in extreme hitte al langer realiteit. Nederlandse werkgevers kunnen van die ervaring leren:

-Pas werktijden aan. Begin eerder op de dag en plan een langere pauze rond het hitte-piekmoment tussen 12:00 en 16:00 uur. In Zuid-Europa is de “siësta-aanpak” geen luxe maar een bewezen manier om gezondheidsschade te voorkomen.

-Creëer koele rustplekken. Zorg op bouwplaatsen, in magazijnen en op buitenlocaties voor schaduwplekken of gekoelde containers waar werknemers kunnen afkoelen. In Australië is dit op veel bouwprojecten al standaard.

-Stel voldoende water beschikbaar. Zorg dat drinkwater altijd binnen handbereik is en stimuleer actief dat werknemers genoeg drinken. Uitdroging vermindert de concentratie al voordat iemand dorst voelt.

-Investeer in hittebestendige werkkleding. Lichtgewicht, ademende en uv-werende werkkleding maakt een groot verschil, zeker voor buitenwerkers.

-Maak gebouwen hittebestendig. De raden adviseren om werkplekken, net als woningen en scholen, bestendig te maken tegen hitte en wateroverlast. Denk aan zonwering, groene daken, betere ventilatie en slimme isolatie die zowel warmte buiten houdt in de zomer als energie bespaart in de winter.

-Neem uv-bescherming serieus. Verstrek zonnebrand, zonnebrillen en hoofdbedekking aan buitenwerkers en neem uv-blootstelling op in het arbobeleid. Huidkanker is een van de snelst groeiende beroeps gerelateerde gezondheidsrisico’s.

-Stel een hitteprotocol op. Leg vast bij welke temperaturen welke maatregelen ingaan, wie verantwoordelijk is en hoe je signalen van hittestress herkent bij collega’s.

Waarom dit ook een bedrijfseconomisch argument is

De kosten van niets doen lopen op. Ziekteverzuim door hitte gerelateerde klachten stijgt, de productiviteit daalt op warme dagen met naar schatting 10 tot 30 procent, en arbeidsongevallen nemen toe bij hoge temperaturen. Daar komen op termijn hogere zorgkosten en mogelijk aansprakelijkheidsclaims bij als werkgevers hun zorgplicht niet nakomen. Investeren in klimaatadaptatie op de werkvloer is daarmee niet alleen goed werkgeverschap, maar ook financieel verstandig.

Kwetsbare werknemers verdienen extra aandacht

De raden benadrukken dat klimaatverandering bestaande ongelijkheden vergroot. Werknemers met een lager inkomen wonen vaker in slecht geïsoleerde huurwoningen die ’s zomers oververhitten, waardoor ze al vermoeid op het werk verschijnen. Oudere werknemers en mensen met chronische aandoeningen zijn extra kwetsbaar voor hitte. Goed werkgeverschap betekent ook oog hebben voor die verschillen.

Nu beginnen loont

Het advies van de Gezondheidsraad en de Wetenschappelijke Klimaatraad is helder: wacht niet tot de volgende hittegolf, maar bereid je nu voor. Werkgevers die hun werknemers beschermen tegen de gezondheidsrisico’s van een opwarmende aarde, investeren tegelijk in hun eigen bedrijfscontinuïteit.

Foto: ClimateVisuals/Christian Jepsen en NOAA