Slim en duurzaam groeien in de boomkwekerij

Kleine stappen of grote sprongen – elke bijdrage aan een duurzamere wereld telt. Marcel de Jong (56), boomkweker uit Boskoop, deelt zijn ervaringen op het gebied van duurzaamheid. Zijn bedrijf richt zich op klimhortensia’s: jaarlijks 180.000 stuks. Toch kijkt hij verder dan het telen van mooie bloemtrossen: “Ik wil verstandig omgaan met energie, de natuur haar gang laten gaan én mensen een eerlijke kans bieden.”

Energie uit slootwater en zon

Al vanaf de jaren negentig houdt Marcel zich bezig met energiebesparing. Toen zonnepanelen nog een zeldzaamheid waren, schafte hij al een warmtepomp aan. “Ik wilde niet afhankelijk zijn van gas. ’s Winters warm kunnen werken en ’s zomers koelen – dat leek me de logische keuze.”

Tegenwoordig draait zijn kwekerij volledig zonder gas, op een combinatie van warmtepompen, zonnepanelen en accu’s. Zijn meest opmerkelijke oplossing: warmte onttrekken uit slootwater. Net als een koelkast warmte uit de omgevingslucht haalt, doet Marcel dat uit het water. “Ik heb elementen in de sloot aangebracht. De warmte die ze uit het water halen, gebruik ik voor de kassen.”

Voor optimaal rendement uit zijn batterij werkt hij samen met Klimaatplein partner Greenchoice. Overtollige zonne-energie wordt via slimme software op de gunstigste momenten op de energiemarkt verhandeld.

Het resultaat is merkbaar: “Ik bespaar energie én geld. De temperatuur in mijn bedrijfsruimte en loods is het hele jaar aangenaam – prettig voor de hortensia’s én voor het personeel. De inlegzooltjes tegen bevroren tenen zijn definitief verleden tijd.”

De natuur als bondgenoot

Ook in de teelt kiest Marcel bewust voor een natuurlijke aanpak. Al meer dan tien jaar gebruikt hij geen chemische bestrijdingsmiddelen meer.

“We hebben bramen laten staan en bijgeplant. Die trekken koolmezen aan, en die vogels houden de rupsen in toom die anders de hortensia’s zouden vernielen. Zo regelt de natuur zichzelf. Muizen, mieren, vogels – elk dier vervult een rol. Verwijder je één schakel, dan raakt het hele ecosysteem in de war.”

De overstap van pesticiden vergde moed. De eerste twee jaar had hij te maken met ernstige plagen, maar daarna vond de natuur haar evenwicht. Nu heeft hij robuustere planten en minder uitval. “Het voelt ook anders. Ik werk nu met de natuur mee, niet er tegenin.”

Mensen een kans geven

Duurzaam ondernemen gaat bij Marcel verder dan energie en teelt. Hij biedt structureel werkplekken aan jongeren en mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.

“Voor mij is dat gewoon logisch. Iedereen heeft talenten – je moet ze alleen weten te ontdekken,” zegt hij. Sommige medewerkers kampen met persoonlijke problemen of hebben een verleden met verslaving. Bij Marcel vinden ze vertrouwen en herwinnen ze hun eigenwaarde. “Soms beginnen we gewoon met muziek draaien die ze leuk vinden en kijken we van daaruit wat ze kunnen. Zo bouwen we langzaam verder.”

Het geeft hem oprechte voldoening. “De maatschappij schrijft mensen te snel af. Ik vind het geweldig als iemand hier zijn zelfvertrouwen terugkrijgt. Dat hoort voor mij net zo goed bij duurzaam ondernemen als mijn 186 zonnepanelen of de bramen tussen de hortensia’s.”

Blik op de toekomst

Marcel staat nooit stil. Hij verkent nieuwe opslagmethoden voor energie, zoals luchtcompressie en massaopslag, om zijn ecologische voetafdruk verder te verkleinen. Zijn droom: slimmer samenwerken in Nederland, ook op energiegebied. “Waarom kan ik mijn buurman geen stroom leveren voor zijn vrachtwagenladers? Samen zouden we zoveel efficiënter kunnen zijn.”

Zijn advies aan andere ondernemers? Daar hoeft hij niet lang over na te denken: “Bekijk kritisch hoe je je warmtevoorziening regelt. Onderzoek of je het gasverbruik kunt terugdringen door slimmer met energie om te gaan en haal meer uit wat je zelf opwekt. Je hoeft niet alles tegelijk te doen – maar je merkt al snel dat elke stap je bedrijf sterker maakt.”