Afschrijven van maatschappelijk vastgoed: is nul wel de juiste restwaarde?

Nieuws

Scholen, sporthallen, wijkcentra en buurthuizen: gemeenten bezitten veel maatschappelijk vastgoed, en schrijven dat meestal af tot een boekwaarde van nul. Dat past bij een tijd waarin een gebouw na gebruik werd gesloopt en het afval weinig waard was. Nu er steeds vaker demontabel en modulair wordt gebouwd, rijst de vraag of nul nog de juiste restwaarde is.

In 2025 verscheen een landelijke rekenmethodiek om de restwaarde van gebouwen te bepalen, en Leeuwarden nam als eerste gemeente circulaire restwaardecategorieën op. Dit artikel legt uit hoe afschrijven van maatschappelijk vastgoed werkt.

Hoe gemeenten maatschappelijk vastgoed nu afschrijven

Gemeenten bepalen zelf hoe ze afschrijven, binnen de kaders van het BBV (Besluit begroting en verantwoording). Nederlandse gemeenten schrijven hun vastgoed traditioneel af tot een boekwaarde van nul. Dat past bij een lineaire economie waarin gebouwen na hun levensduur worden gesloopt. In een circulaire economie vertegenwoordigen materialen en componenten na afschrijving echter nog aanzienlijke waarde. Met de Circulaire Restwaarde Methodiek is er nu een gestandaardiseerde, accountant-proof methode om die restwaarde bij aanvang mee te nemen in de afschrijving. Dit leidt tot lagere jaarlijkse kapitaallasten, extra investeringsruimte en een financieel-economische prikkel voor circulair bouwen.

Wat een restwaarde verandert: een rekenvoorbeeld

Met een restwaarde van 15% daalt de jaarlijkse afschrijving van een schoolgebouw van 10 miljoen euro met 37.500 euro. Bij circulair afschrijven stel je bij aanvang een restwaarde vast en schrijf je alleen af over het verschil met de aanschafwaarde.

Afschrijven tot nulCirculair afschrijven (15% restwaarde)
Aanschafwaarde€ 10.000.000€ 10.000.000
Restwaarde€ 0€ 1.500.000
Afschrijvingsbasis€ 10.000.000€ 8.500.000
Afschrijving per jaar (40 jaar, lineair)€ 250.000€ 212.500
Voordeel per jaar€ 37.500
Boekwaarde na 40 jaar€ 0€ 1.500.000

Deze cijfers zijn illustratief.

De Circulaire Restwaarde Methodiek

De Circulaire Restwaarde Methodiek (mei 2025) berekent de restwaarde van een gebouw als hergebruikwaarde per gebouwdeel, na aftrek van kosten. Ze is ontwikkeld binnen het Programma Onderwijshuisvesting van het ministerie van OCW, samen met de VNG, de PO-Raad en de VO-Raad. De rekenregels bouwen voort op eerder werk van Invest-NL, Alba Concepts en bbn adviseurs voor flexwoningen, en zijn volgens het eindrapport ook voor andere gebouwtypen bruikbaar.

Dit zijn de kernpunten:

  • Gebouwlagen en schaal: de restwaarde wordt bepaald op gebouw-, module-, element- of productniveau. De scenario’s zijn doorexploiteren, herplaatsen en demonteren.
  • Kosten gaan eraf: de hergebruikwaarde is de waarde min verlies bij demontage, kwaliteitsreductie, demontage-, transport- en opslagkosten.
  • Geen inflatie: er wordt gerekend op het prijspeil van ingebruikname, wat volgens het rapport een voorzichtig beeld geeft.
  • Minimale eisen: het gebouw moet voldoen aan het Bouwbesluit en een minimale losmaakbaarheid van 50% of 55% halen. Onderdelen met een losmaakbaarheid onder 25% krijgen geen restwaarde.
  • Waar de waarde zit: in een van de doorgerekende voorbeeldscholen leverden constructie en gevel waarde op, terwijl installaties zoals de warmtepomp en luchtbehandelingskast op € 0 uitkwamen. Het modulaire gebouw haalde een restwaarde van 24%.

Wat het kan opleveren

De winst zit in lagere kapitaallasten en een prikkel om demontabel te bouwen, niet in een kasopbrengst. Hoe hoger de losmaakbaarheid, hoe lager het verlies en de demontagekosten, en dus hoe hoger de restwaarde. Ook is er meer aandacht voor onderhoud en naar verwachting een sterkere financiële balans.

Meer weten over circulair afschrijven? Check dan ook Circulair Fryslan en de Nederlandse Vereniging van Circulaire Economie. Meer weten over duurzaam (ver)bouwen? Check dan ook deze tips >

Andere bronnen:

Eindrapport Circulaire Restwaarde Methodiek (Programma Onderwijshuisvesting, 23 mei 2025)

Nota afschrijvingen gemeente Leeuwarden 2023 (Lokale wet- en regelgeving)

Hoe je van oude meuk weer iets moois maakt (Binnenlands Bestuur)

Adviesbureaus committeren zich aan accreditatie circulaire restwaarde (Duurzaam Ondernemen)

Foto: Pexels / Jan van der Wolf

Gerelateerde artikelen

Netcongestie? Ontwerp slimmer, en houd vast aan duurzaamheidsambities

Nieuws

Stel: de bouwtekeningen voor een nieuwe school liggen klaar, maar er is geen elektriciteitscapaciteit beschikbaar....

Lees verder

RET verduurzaamt alle trams en metro’s met energiezuinige LED verlichting

Energiebesparing

Het openbaar vervoersbedrijf in Rotterdam, de RET, heeft samen met Klimaatplein partner Lumeco de TL...

Lees verder

EmpCo-richtlijn: wat de nieuwe regels voor duurzaamheidsclaims betekenen voor het MKB

Nieuws

De EmpCo-richtlijn (Empowering Consumers for the Green Transition, ook ECGT genoemd) is sinds 27 september...

Lees verder